Yazar: Taha Cem Aydın

İran’ı kendim açımdan incelemek gerekirse dini faktörler daha celb edici. Neden ? Öncelikle İran Şia Mezhebine mensup bir devlet ve bu konuda ciddi operasyonları var. İranın coğrafyasınada bakarsak Ortadoğunun en doğusunda kalan büyük bir devlet. Ortadoğu yakınlığı bakımından önem arz ediyor bizler için. Komşuları batıda; Türkiye Irak ve Azerbaycan deniz üzerinden Katar ve Kuveyt, doğuda ise Pakistan Afganistan Türkmenistandır. İranda dini durumları ele alırken hem iç hemde dış odaklı bakmamız lazım.

İçte İran çok farklı bir tavır sergiliyor. Dışardan bakıldığında İranın diktatör (benzerlikleri var) zorba ve şeriatla yönetildiği görünümü var bizde. Lakin bu durum hiçte öyle değil. İranda insanlar özgür ve istediklerini yapabiliyor, devlet ise herhangi bir zorlama yapmıyor, en azından bazı konularda,lakin özgürlük dediğimizde sosyal manada anlaşılması lazım. Siyasette ciddi kuralları ve uygulamaları var. Basın özgürlüğü ve seçmen seçimi ciddi manada sıkıntılı. Din konusuna döncek olursak İran kültler üzerinden şiayı yaşatıyor. Görkemli türbeler, İmamlara aşırı ihtiram ve özel günlerde şaşalı kutlamalar veyahut yas tutmalar. Ülkede din bakımından mollalar çok güçlü çünkü Ayetullah kendi aralarından çıkıyor ve hiç bir başkan kendileriyle çelişemiyor (mücadele edemiyor). İranın %89 şia iken %10 civarlarında sunniler bulunuyor ve sunniler Ruhani yönetimine kadar devlete işe bile giremiyorlardı. Kendilerinin hiç bir söz hakkıda yok ayrıca. Bu bahsettiğimiz durum sadece fakir ve orta sınıf halka hitap ediyor. Zenginlere tabiri caizse şeriat yok. İçkili sex partileri gizli(!) bir şekilde devam ediyor ve uyuşturucu kullanım oranları çok yüksek (%11 dolaylarında). Ülkeye içki ve yasak olan her madde Devrim Muhafızları tarafından sokuluyor yüksek rüşvetler karşılığında.

Dışta ise İran çok güçlü. Bunun 2 nedeni var; 1. İdeolojik devlet olması,2.Petrol gibi gelir kaynaklarının olması. Irak’ta Haşdi Şabiler, Yemende Husiler, Suriyede Esed rejimi ve El-Nusra gibi örgütler üstü kapalı bir şekilde İran tarafından yönetiliyor. Bunlar küçümsenecek şeyler değil ve daha geçen günlerde Husiler Riyada balistik füze attılar. Sadece ortadoğu değil Afrikada bir çok ülkeye yardım ediyorlar, Arakanda ve Hindistanda çok etkinler. Hatta Avrupada İngilterede ciddi bir şia müslüman kitlesi var ve aynı şekilde Fransada da sayıları azımsanmayacak kadar çok ve örgütlüler.

İranda gezilecek yerler saymakla bitmez ama şehir olarak İsfahan,Yezd,Şiraz,Tebriz ve Meşhed tarihi ve kültürel şehirler. Yemek olarak bizle çok farklı değiller ve müslüman olmaları hasebiyle çokta sıkıntı çekmiyorsunuz. Ulaşım çok ucuz ve bahsettiğim şehirlere tren var ki tahranında ulaşımı gayet rahat merkezi yerlere çok hızlı ulaşabiliyorsunuz. Ülke fakir ve birçok sosyal şeyler ucuz lakin Tekstil aşırı pahalı.