Yazar: Abdullah Dumangöz

Çin Halk Cumhuriyeti, 2000’li yılların başından itibaren çevresindeki ülkeler başta olmak üzere dünyanın birçok yerinde altyapı yatırımları, dış yardım faaliyetleri ve sayısı hızla artan birbirinden bağımsız projeleri ile adından söz ettirmektedir.

Çin Halk Cumhuriyeti Devlet Başkanı Xi Jinping’in 2013 yılında Kazakistan’ı ziyareti esnasında ilk defa bahsettiği Bir Kuşak Bir Yol (One Belt One Road-OBOR) projesi ise bu projelerin başında yer almakla beraber Çin Halk Cumhuriyeti’nin küresel yatırım vizyonuna bambaşka bir boyut kazandırmaktadır. Modern İpekyolu olarak nitelendirilen bu devasa projenin amacı Asya, Avrupa ve Afrika’yı kara yolları, deniz yolları ve ekonomik koridorlar ile birbirlerine bağlayarak küresel bir altyapı ağı kurmak ve Çin’i küresel ekonominin merkezine koymaktır. Ayrıca Çin Halk Cumhuriyeti, bu ticaret yolları ve bağlantılar ile alternatif güzergahlar ortaya koyarak ithalat ve ihracatını güvence altına almak istemektedir.

Söz konusu proje, 3 kıta ve 68’den fazla ülke ile küresel GSYİH’nin %40’ını kapsamaktadır. Dünya nüfusunun %62’sini doğrudan etkileyen bu projeyle, projede yer alan ülkeler arasında fiziki bağlantıların yanı sıra siyasi, ekonomik, stratejik ortaklıklar ile finansal ve halklar arası entegrasyonun sağlanması amaçlanmaktadır.

Xi Jinping, Kazakistan’daki konuşmasında “Ülkeler arasındaki ekonomik bağlantıları daha da yoğunlaştırmak, karşılıklı iş birliğini daha da derinleştirmek ve gelişme için daha geniş bir ufuk açmak için yaratıcı bir ruhla iş birliği modelini geliştirerek ‘İpek Yolu Ekonomik Kuşağını’ ortaklaşa oluşturabiliriz. Bu güzergahta yer alan bütün ülkelerin mutluluğuna hizmet edecek muhteşem bir dava olacaktır” diyerek projenin katılımcı ülkelere bakış açısını net bir şekilde ortaya koymuştur. Çin Halk Cumhuriyeti, Kuşak ve Yol Girişimi ile ortaya sürdürülebilir bir kalkınma programı koyduğunu ve bu projenin sadece kendi büyümeleri için değil katılımcı ülkelerin büyümeleri için de büyük bir öneme sahip olduğunu vurgulayarak projenin kazan-kazan özelliğini ön plana çıkarmaya çalışmaktadır.

Kuşak ve Yol Girişimi, 1978 yılında Deng Xiaoping’in Çin Halk Cumhuriyeti ekonomisini dünyaya açan reformlarıyla başlayıp 2001 yılında Çin’in Dünya Ticaret Örgütü’ne üye olması ile devam eden sürecin ulaştığı son noktadır. Çin 40 yıl boyunca kademe kademe küresel ekonomik düzene entegre olmuştur. Yıllar boyunca ‘dünyanın fabrikası’ olan Çin, 2017-2018 döneminde 2263 milyar dolarlık ihracatı ile bir kez daha en çok ihracat yapan ülkeler sıralamasında birinci olmuştur. Günümüzde ise yüksek seviyelere ulaşan ekonomik gücünü kullanarak bölgesel ve küresel bazda politik etkinliğini arttırma amacıyla dünyanın birçok yerinde yatırımlar yapmaktadır. Çin Halk Cumhuriyeti yetkilileri bu yatırımları yaparken karşılıklı fayda ve gelişmeyi göz önünde bulundurduklarını sık sık belirtse de özellikle batı dünyası, projeyi sert bir şekilde eleştirmekte ve proje hakkında birçok iddia ortaya atmaktadır.

YAZININ TAMAMI (PDF)